Fólkið og flokkarnir
Hrunið haustið 2008 hafði ekki einungis veruleg áhrif á allt sem við kemur efnahag íslensku þjóðarinnar heldur einnig viðhorfi fólks til stjórnmála. Hér varð eins konar vitundarvakning – fólk fór í auknum mæli að hafa skoðanir á stjórnmálum og hætti að sætta sig við ýmis vinnubrögð og framkomu sem þótti sjálfsögð meðan allt lék í lyndi. Er það vel.
Um leið fór að gæta vissrar þreytu, pirrings og jafnvel reiði í garð forystufólks í stjórnmálum sem m.a. situr á Alþingi og í sveitarstjórnum. Það verður að teljast fullkomlega eðlilegt enda kom á daginn að margir kjörnir fulltrúar, á öllum sviðum stjórnsýslunnar, brugðust algjörlega því trausti sem þeim hafði verið sýnt. Fólk verður þó að gæta þess að fara ekki fram úr sjálfu sér í svekkelsi sínu; maður kemur í manns stað og á það einnig við um kjörna fulltrúa.
Eitt af því sem ítrekað hefur verið talað um er að flokkakerfið sé úrelt og að ásarnir „vinstri“ og „hægri“ í stjórnmálum heyri fortíðinni til. Hversu illa sem stjórnvöldum á Íslandi kann að hafa tekist til í aðdraganda hrunsins er það nú samt sem áður þannig að viðfangsefni stjórnmálanna munu alltaf koma til með að bjóða upp á mismunandi grundvallarviðhorf. Sumir vilja leggja mesta áherslu á að auka val og tækifæri þeirra sem standa traustum fótum í samfélaginu meðan aðrir vilja heldur að allir hafi aðgang að sterku og góðu velferðarkerfi. Ákveðin grundvallarviðhorf kristallast í verkum þeirra sem þurfa að fást við viðfangsefni stjórnmálanna og raða þessi viðhorf fólki niður á ásinn sem oft er kenndur við vinstri og hægri. Við verðum að gera okkur grein fyrir því að þessi skipting verður alltaf til staðar, hvort sem þjóðfélag er í góðæri eða glímir við kreppu.
Þótt heiðarleg framkoma stjórnmálamanna sé afar brýn er það eitt og sér ekki nóg. Það er sjálfsögð krafa á hendur þeim sem eru fulltrúar tiltekins kjósanda á Alþingi og í sveitarstjórnum að þeir beiti sér í samræmi við hugsjónir hans. Hvernig getur það talist lýðræðislegt að kjósandi þurfi að kjósa einhvern lista án þess að listinn hafi kynnt grundvallaratriði í stefnu sinni? Eru það ekki einmitt stefnumál sem sameina tiltekinn hóp af fólki og gera hann að stjórnmálaflokki? Eru flokkarnir eitthvað annað en fólkið sem tilheyrir þeim?
Jan Eric Jessen og Guðrún Axfjörð Elínardóttir
höfundar eru formaður og varaformaður UVG