Stöðvum niðurníðslu skipulagsauðvaldsins
Ég hef búið í vesturbæ og miðbæ Reykjavíkur alla mína ævi, nú á Grundarstíg. Gamli bærinn, sem hefur alla burði til að vera borginni sönn prýði, liggur nú undir skemmdum. Í kringum mitt eigið heimili úir og grúir af illa förnum, mannlausum húsum. Ætli þau séu ekki svona fimmtán til tuttugu talsins í 200 metra radíus? Gömlum, snotrum húsum er breytt í eyðibýli á kerfisbundinn hátt: Braskarar kaupa þau og láta þau standa tóm árum saman, eða þangað til þau eru nógu illa farin til að leyfi fáist til að rífa þau. Þá er eigandinn kominn með byggingarlóð sem hann getur fyllt af misfögrum nýbyggingum.
Af þessum sökum er stór hluti Laugavegar og Hverfisgötu með krossviðarplötum fyrir gluggunum. Úti um allan gamla bæinn standa tugir húsa og bíða örlaga sinna, og eru eigendum sínum til skammar á meðan. Eigendum sínum, og því spillta kerfi sem lætur svona lagað viðgangast. Spilltu kerfi, og spilltum stjórnmálaflokki. Tómar augntóttir húsanna, flagnandi málning og ryðgað bárujárn eru svo sannarlega ekki augnayndi, en öllu verri eru óþrifnaður, brunahætta og slysahætta fyrir óvita.
Skipulagsmál borgarinnar hafa verið í gíslingu braskara. Óbreyttir borgarar hafa þurft að verja frítíma sínum í að berjast gegn þeim og fyrir því að nærumhverfi þeirra verði ekki að draugabæ. Árangurinn hefur verið upp og ofan, og litla hjálp að hafa í ráðhúsinu. Hvernig má það vera að gróðasjónarmið braskara skuli vega þyngra heldur en réttur samfélagsins? Hver leyfir annarlegum sjónarmiðum að níða niður sjálft hjarta borgarinnar? Þræðir hagsmuna, leyndir og ljósir, liggja milli verktakavaldsins og ýmissa aðila í stjórn og stjórnsýslu borgarinnar. Þessa þræði verður að slíta. Þetta er okkar borg, hún er samfélagið okkar og heimili okkar og við eigum ekki að líða slæma umgengni um hana. Og við eigum ekki að þola það að hús standi tóm á sama tíma og til er fólk sem á ekki þak yfir höfuðið. Þegar menn tala um þéttingu byggðar, þá væri nærtækt að byrja á að koma mannlausum miðbæjarhúsum í byggð.
Hvað skal taka til bragðs? Borgin verður að marka sér skýra stefnu og standa fast við hana: Eigendum húsa ber að halda þeim við og halda þeim í notkun. Sá sem á hús sem hann hirðir ekki um og notar ekki í neitt, hann þarf tæpast á því að halda, er það? Ef braskarar skilja ekki röksemdir um smekkvísi, snyrtilega umgengni, öryggi eða annað slíkt sem allt ærlegt fólk skilur, þá þarf að beita rökum sem þeir skilja: Dagsektum, eignarnámi eða að hústökur verði viðurkenndar.
Borgin á það skilið að hjarta hennar, miðbærinn, njóti verndar og reisnar.
Vésteinn Valgarðsson
höfundur býður sig fram í 2.-3. sæti í forvali Vinstri grænna í Reykjavík þann 6. febrúar næstkomandi