5.12.2009 Björn Reynir Halldórsson

Ábyrgð Íslands gagnvart umheiminum

Alþjóðleg loftlagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna nálgast óðfluga. Ráðstefnan er mjög mikilvæg og jafnvel síðasta tækifærið til að koma í veg fyrir frekari loftlagsbreytingar sem munu mjög líklega eiga sér stað með núverandi þróun með alvarlegum afleiðingum. Er því eitthvað til fyrirstöðu að samkomulag náist fyrst svo mikið er í húfi? Já, þegar u.þ.b. 190 ríki, hver með sína hagsmuni, koma saman til að leysa vandann getur það reynst ansi flókinn kapall. Efnahagsörðugleikar víða um heim hafa líka gert hlutina flóknari því skammtímahagsmunir verða fyrir vikið mikilvægari í innanlandsmálum þjóðlanda. En til að leysa vanda sem þessan er nauðsyn að þjóðir gefi mikið eftir af skammtímahagsmunum.

Ísland er þar engin undantekning. Margir íslenskir stjórnmálamenn vilja ná fram eins miklum losunarkvóta og unnt er til að hægt sé að byggja fleiri álver. Vart er hægt að neita því að þetta sé dæmi um skammsýnan hugsunarhátt stjórnmálamanna. Það eru ekki allir á eitt sáttir um að álversframkvæmdir séu Íslendingum fyrir bestu. Bent hefur verið á að störf í stóriðju séu einhver þau dýrustu sem nokkur völ er á. Jafnframt virðist ekki vera búið að tryggja næga orku fyrir þau álver sem nú á að reisa. Svo ekki sé talað um fórnarkostnað sem slíkar framkvæmdir krefjast.  Þrátt fyrir góðan vilja stjórnmálamanna til að skapa atvinnu á landsbyggðinni, verður að skoða málið í stærra samhengi.

Ísland er ágætis dæmi um land sem gæti vel fundið leiðir til að skapa atvinnu án þess að fara fram á auknar losunarheimildir. Raunar eigum við vel efni á því að vera til fyrirmyndar öðrum þjóðum þegar kemur að loftslagsmálum, þar sem hér á landi eru til staðar mörg tækifæri til sjálfbærrar orkunýtingu. Af öllum þessum löndum eru mörg mun verr stödd en Ísland. Ríki heimsins hafa tilhneigingu til að finna sér ástæðu til að fara fram á meira af losunarheimildum. Til dæmis telja ýmis þriðja heims ríki sig eiga rétt á að losa meira af koltvísýringi þar sem þau hafa ekki gert mikið af því hingað til. Ísland á ekki að skipa sér í hóp þjóða sem finna sér sem flestar afsakanir til að fara fram á auknar losunarheimildir. Græn orka á að vera stoð umverfisverndar en ekki afsökunar til að losa meira af koltvísýringi en aðrir.

Einhverjir kynnu að segja að Ísland skipti ekki máli í þessu samhengi vegna smæðar þjóðarinnar (og við ættum nú að vera búin að átta okkur á því hve smá við erum eftir bankahrunið). En safnast þegar saman kemur, ef allar litlu eyþjóðir heimsins leyfðu sér að losa að vild væri það ekki lengur neitt smáræði. Því skiptir afstaða Íslands máli. Ísland verður að leggja sitt af mörkum í baráttunni gegn gróðurhúsaáhrifunum. Því verður það að teljast mjög ánægjulegt að Svandís Svavarsdóttir, umhverfisráðherra hafi tekið þá ákvörðun að fara ekki fram á auknar losunarheimildir á ráðstefnunni í Kaupmannahöfn og verðskuldar hún hrós fyrir.

Að lokum vil ég óska Svandísi; Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra og öllum fundarmönnum alls hins besta á ráðststefnunni í von um tímamótaárangur í umhverfisverndarmálum.

Björn Reynir Halldórsson

Senda grein