Um lyf og lyfjaverð
Sú grundvallarbreyting var gerð á lyfjalögum árið 1996 að smásöluverslun lyfja var gefin frjáls. Einkaaðilar gátu þá stofnað og rekið apótek en þá hafði Lyfjaverslun ríkisins verið lögð niður. Sagt var að markmiðið með þessari breytingu væri að stuðla að samkeppni, sem myndi í senn færa neytendum lægra lyfjaverð og betri þjónustu. Var það raunin?
Risarnir tveir
Augljóst er að tvær stórar keðjur skipta með sér markaðnum, nefnilega Lyfja og svo Lyf og heilsa en þessar samsteypur annast sölu lyfja að mestu leyti. Lyfjainnflutningur er á fárra hendi og framboð samheitalyfja lítið. Það er vissulega satt að markaðurinn er lítill sem gæti útskýrt fákeppnina að hluta en það telst varla sanngjarnt að markaðslögmálin, lögmálið um framboð og eftirspurn, gagnist aðeins nokkrum fyrirtækjum og eigendum þeirra en ekki almenningi.
Magnútboð almenningi í hag
Þegar talað er um að leiða fram markaðslögmálin þegar kemur að heilbrigðismálum þarf að hafa í huga að lögmál framboðs og eftirspurnar virka ekki þegar kemur að lækningahliðinni vegna þeirrar sérstöðu sem bæði sjúklingur og læknir eru í. Það þýðir þó ekki að geirinn geti alls ekki fallið að markaðslögmálum. Lyfjakostnaður er eitt dæmi um hvar sjúkrahús gætu nýtt sér evrópska efnahagssvæðið og tíðar samgöngur til að ná niður lyfjakostnaði neytendum í hag. Einnig væri hægt að óska eftir samstarfi við önnur Norðurlönd og halda samnorrænt útboð á evrópska efnahagssvæðinu eða jafnvel á heimsvísu.
Endurskoðun löngu tímabær
Ekki verður séð að áðurnefndar breytingar á lyfjalögum hafi skilað lægra lyfjaverði – þvert á móti. Það hlýtur því að vera löngu tímabært að endurskoða samkeppnislög og lyfjalög í þeim tilgangi að vinna gegn þessari fákeppni og koma á aukinni samkeppni neytendum í hag.
Lyf skattlögð sem munaðarvara
Að skattlagningu lyfja. Lyf eru nauðsynjavara, ekki munaðarvara. Af þeirri ástæðu er það undirritaðri með öllu óskiljanlegt að virðisaukaskattur á lyfjum sé 24,5%.Til samanburðar má benda á að á Írlandi eru lyf alveg undanþegin virðisaukaskatti og í Bretlandi og Svíþjóð eru ákveðin lyf undanþegin virðisaukaskatti. Lyfjakostnaður er verulegur útgjaldaliður hjá mörgum, t.d. öldruðum og öryrkjum. Læknar og annað heilbrigðisstarfsfólk telur aukna gjaldtöku í heilbrigðiskerfinu hafa í för með sér að efnalítið fólk veigri sér við að leita læknis og að lyfjakostnaður sé því stundum ofviða. Ekki þarf að fjölyrða um þær hættur sem þetta getur haft í för með sér bæði fyrir einstaklinginn og samfélagið.
Lyf í sparnaðarskyni
Lyf leika stórt hlutverk í heilbrigðiskerfinu og eru mikilvægur þáttur í að halda öðrum heilbrigðiskostnaði í skefjum. Ábati þjóðfélagsins af lyfjum er ótvíræður. Lyf geta fækkað innlögnum á sjúkrahús, fækkað komum til lækna, aukið starfsgetu fólks, fyrirbyggt og læknað sjúkdóma og svo framvegis. Lækkun virðisaukaskatts á lyfjum er nauðsynleg, þrátt fyrir efnahagsástandið því lægra lyfjaverð mun skila okkur meiri tekjum í formi annars sparnaðar í heilbrigðiskerfinu en skatttekjur af lyfjum úr vösum almennings gefa.