Við sem vorum gerð ábyrg
Á dögunum gáfust íslensk stjórnvöld upp gegn kúgunaraðgerðum erlendra stjórnmálaafla og valdastofnana og gengust í skuldaábyrgð fyrir Icesave, innlánsreikninga Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Með þessari uppgjöf sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa gert sig seka um hefur íslensku þjóðinni verið steypt í slíkt skuldafen að ólíklegt er að við náum að krafla okkur þaðan upp á lífstíma þeirra miðaldra manna sem bera ábyrgðina.
Lagalegur ágreiningur hefur verið um ábyrgð íslenska ríkisins gagnvart skuldum Landsbankans í öðrum löndum sem urðu til í kjölfar bankakreppunnar. Spurningin um hvort íslenska ríkið hafi í raun verið ábyrgt fyrir sparnaði þúsunda Breta og Hollendinga verður hugsanlega aldrei svarað, ábyrgðinni var einfaldlega varpað yfir á okkur.
Þessar málalyktir, sem í fjölmiðlum eru kallaðar „lausn" og „samkomulag" þýða að ríkisstjórn Íslands hefur samþykkt, þvert á allar yfirlýsingar forsætisráðherra og utanríkisráðherra síðustu vikna, að hengja níðþungan skuldaklafa á íslensku þjóðina. Á það við um bæði núlifandi og komandi kynslóðir. Skuldaklafa sem íslensk þjóð þarf að bera næstu áratugina. Fyrir vikið verður mun erfiðara fyrir íslenskt efnahagslíf að rétta úr kútnum þegar krumlur kreppunnar lina takið.
Auðvitað hefði átt að láta reyna á lagalegu hliðina og reka málið fyrir dómstólum til að fá úr því skorið á skýran hátt hvort ábyrgðin lægi hjá íslenska ríkinu. En þrælsótti ríkisstjórnarinnar við að missa af láninu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum varð skynseminni yfirsterkari. Örvænting og örþrifaráð hafa einkennt atburðarásina frá því í lok september þegar bankahrunið varð. Langtímaúrlausnir virðast ekki vera komnar í tísku núna þrátt fyrir að spilaborg skammtímalausna og skammtímahagsmuna sé hrunin og liggi fyrir fótum almennings sem kallar á lýðræði og kosningar niðri á Austurvelli á hverjum laugardegi. Það er fólkið sem mun ásamt börnum sínum þurfa að borga allar skuldirnar og enn hlustar enginn í stjórnarráðinu á það.
Greinin birtist áður í Fréttablaðinu þann 25. nóvember 2008