Manstu ekki eftir mér?
Flesta dreymir um að starf þeirra gefi eitthvað af sér, að það skilji eitthvað eftir sig. Það er líklega lítil ánægja fólgin í því að líta til baka yfir starfsferil sinn og sjá engan árangur, ekkert sem hægt er að líta til. Því er kannski ekki að undra að það setji hroll að þeim sem að sjá lok starfsferils síns nálgast án þess hafa unnið „stóra“ afrekið.
Þetta er algengur eiginleiki hjá ráðamönnum. Hvers virði er að hafa verið borgarstjóri í fleiri ár ef enginn er minnisvarðinn um afrek manns? Hvaða gagn er að því að hafa verið iðnaðarráðherra án þess að hafa bjargað heilum landshluta frá volæði um ókomna framtíð?
Nýlegt dæmi um slíka minnisvarða byggingu er upphlaup fráfarandi menntamálaráðherra, Tómasar Inga Olrich, nú á síðustu dögum fyrir setningu haustþings. Af og til á undanförnum misserum hefur komið upp umræða um breytingar á námi í framhaldsskólum landsins. Sú umræða hefur m.a. snúist um að stytta námið úr fjórum árum í þrjú. Af einhverjum ástæðum hefur sú umræða þó ekki skilað breytingum á kerfinu enn sem komið er. Nú virðist menntamálaráðherra hins vegar hafa gripið málið á lofti og ætlar sér að keyra breytingar í gegn áður en hann þarf að víkja vegna pólitískra hrókeringa.
Ég veit varla hvort mér á að vera hlátur eða grátur í hug við þessar nýju fréttir. Vissulega hefur starfað nefnd frá því í mars 2002 sem hefur unnið að undirbúningi verksins en samkvæmt því sem ráðherra segir á nú að keyra áfram vinnu við þessa framkvæmd og ljúka henni fyrir áramót. Hvað liggur á? Ég leyfi mér að efast um að þriggja mánaða vinna sé nægjanleg til þess að móta slíkar breytingar.
Menn geta haft á því misjafnar skoðanir hvort og þá hvernig þessar breytingar eigi að fara fram. Hins vegar hafa fáir minnst á þann vanda sem er að verða æ sýnilegri í íslenska mennta-og uppeldiskerfinu en hann er sá að enginn veit í raun hvernig á að nálgast málefni ungmenna á aldrinum 16-18 ára. Eftir að sjálfræðisaldur var færður úr 16 árum í 18 ár árið 1997 hefur vart verið minnst á það einu orð hvernig eigi að meðhöndla þennan hóp, hvort heldur sem er í menntakerfinu, atvinnulífinu eða á öðrum sviðum.
Þó er það öllu þenkjandi fólki ljóst að gríðarleg þörf hefur skapast fyrir þennan hóp í t.a.m. meðferðarmálum. Menntakerfið er enn vanbúið því að taka á móti fólki á þessum aldri sem að ekki rekst í flokki með hinum almenna nemanda. Styttri námsbrautir sem skila gráðum í menntun eru til að mynda vart til. Ef slíkar námsbrautir yrðu að veruleika mætti hæglega tengja þær við breytingu á menntakerfinu sem ég tel að væri til hagsbóta og reyndar nauðsynleg, þ.e. að hækka skyldu námsaldur upp í átján ár.
Í upphafi þessarar greinar var minnst á minnisvarðabyggingar stjórnmálamanna og leitt að því líkum að fráfarandi menntamálaráðherra stefndi að því að byggja sér einn slíkan. Hins vegar vinnst ekkert með því að keyra hlutina áfram af offorsi. Því skora ég á Tómas Inga Olrich að setja heldur af stað ferli til að leysa þau vandamál sem íslensk ungmenni á aldrinum 16 - 18 ára glíma við í menntakerfinu. Slíkt gæti orðið honum verðugur minnisvarði í framtíðinni.
Freyr Rögnvaldsson