Börn kreppunnar
Um þessar mundir getur reynst erfitt að komast í gegnum heilan dag án þess að heyra minnst á bankakreppuna, hvort sem það er á vinnustað, í fjölmiðlum eða hjá vinum og vandamönnum. Fjárhagsstaða fólks er að versna um leið og atvinnuleysið eykst og það hefur gríðarleg áhrif á þá yngstu í samfélaginu. Í ljósi þessara harðinda stöndum við frammi fyrir mörgum erfiðum ákvörðunum í málum þar sem engar ásættanlegar niðurstöður fást. Mikilvægast er þó að hafa forgangsröðina á hreinu, að missa ekki sjónar á því sem er okkur öllum kærast og mikilvægast – æskunni. Á mínu heimili er sú yngsta, 11 ára, búin að fá nóg af þessu krepputali og hefur beðið okkur í eldri kantinum að ræða önnur mál því lífið sé jú svo miklu meira virði.
Megináhersla þjóðarinnar ætti að vera á að sjá til þess að grunnþörfum æskunnar sé fullnægt, að enginn verði skilinn útundan þó svo fjárhagsstaðan fari versnandi. Mörg ung pör í barneignum eiga fullt í fangi með að láta enda ná saman og óttast að geta ekki borgað leikskólapláss eða gæslu barna sinna. Ríkisstjórn og sveitarfélögum ber skylda til að tryggja að komandi kynslóðir fái uppfyllt grunnþarfir sínar og að gjáin milli stéttanna breikki ekki strax á unga aldri. Ef við hefðum ekki sóað rúmlega 1500 milljónum í „varnarmál“ hefðum við til dæmis getað tryggt meira en þúsund börnum leikskólapláss til viðbótar. Það er ekki of seint að leggja niður Varnarmálastofnun fyrir 2009 og nýta fjármagnið í að greiða niður dagvist og leikskólagjöld, ekki nema það sé markmið yfirvalda að skipa einstaklingum í bása, skilyrða lífsgildi barna frá upphafi og úthluta þannig einu barni hlustunarpípunni og hinu sópnum.
Þessa neikvæðu þróun verður að stöðva áður en hún verður að raunverulegu samfélagsvandamáli og skilur eftir sig djúp sár sem aldrei gróa um heilt. Komandi kynslóðir eiga fullt í fangi með að sætta sig við að verða skuldsettar, að þurfa að greiða reikninga annarra og mega ekki við því að glata jafnréttinu sem við höfum barist fyrir undanfarin ár. Okkur ber að standa vörð um það sem er nauðsynlegt fyrir þjóðina á komandi árum, ekki aðeins hér og nú. Annars getum við alveg eins sagt litla Jóni að hann fái ekki að leika sér með hinum krökkunum og fá þá félagslegu örvun sem hann þarfnast sem barn vegna þess að foreldrar hans greiða himinháar afborganir af myntkörfuláni heimilisins og ráða ekki við að borga leikskjólagjöldin.
Ef við spornum ekki strax við þessari þróun má búast við að hér verði til vanrækt og félagslega útskúfuð kynslóð eftir nokkur ár. Helstu áhyggjur ráðherra munu þá ekki verða af mótmælendum sem klífa alþingishúsið með Bónusfána heldur af auknum glæpum og ofbeldisverkum. Það er veruleikinn sem við gætum verið að horfa upp á ef enginn tekur upp hanskann fyrir yngstu kynslóðina, kynslóðina sem reiðir sig á að aðrir tali hennar máli vegna þess að það getur hún ekki sjálf. Eins og amma mín myndi örugglega segja: Við þurfum að hafa forgangsröðina á hreinu.
Greinin birtist áður í Morgunblaðinu 19. nóvember 2008