Minnihlutinn skiptir líka máli
Lýðræði grundvallast á að allir hafi jöfn tækifæri til að hafa áhrif á ákvarðanatöku og að láta álit sitt í ljós. Þótt flest ríki kenni sig við lýðræði er fyrirkomulag lýðræðisins ólíkt þjóða á milli og grunnstoðir lýðræðisins - málfrelsið og prentfrelsið - eiga víða undir högg að sækja.
Í lýðræðisríkjum er þó alltaf hætta á harðræði meirihlutans og hættum þess hefur oft verið líkt saman við hætturnar á harðræði undir einræðisstjórn. Til að sporna við þessu höfum við stjórnarskrá og þingkjörna fulltrúa sem fara með löggjafarvaldið í umboði kjósenda sinna. John Stuart Mill benti réttilega á í bók sinni Frelsinu að mál- og prentfrelsi væri undirstaða þess að skoðanir minnihlutahópa heyrðust og alræði meirihlutans væri þar með takmarkað. Mill benti m.a. á þrjár mikilvægar ástæður þess að allar öndverðar skoðanir þyrftu að fá að heyrast. Í fyrsta lagi getur meirihlutinn haft rangt fyrir sér, í öðru lagi þá eru þeir sem að halda á lofti röngum skoðunum líklegri til að skipta um skoðun þegar að þeir mæta gagnrökum í opinni umræðu og í þriðja lagi þá er líklegast að hvor um sig hafi nokkuð til síns máls og málamiðlun af einhverju tagi eigi sér stað. Meirihlutanum er þess utan hollt að þurfa að endurskoða stefnu sína í sífellu til að forðast að hún verði að hjátrú við breyttar samfélagsaðstæður.
Þetta vekur upp spurningar varðandi samfélagsumræðuna í dag. Vafalaust má telja að tilkoma veraldarvefsins og bloggsins hafi stóraukið möguleika minnihlutahópa í að koma skoðunum sínum á framfæri. En því miður virðist það enn vera vinsælt að gera lítið úr skoðunum minnihlutahópa í stað þess að takast málefnalega á um þær skoðanir sem fram koma. Niðrandi ummæli um jafnréttisbaráttu femínista, sem lesa má á bloggsíðum, eru til dæmis staðfesting á bágri stöðu kvenna í samfélaginu og sýna jafnframt fram á mikilvægi þess að halda umræðunni um jafnréttisbaráttuna gangandi. Slík ummæli segja raunar yfirleitt meira um þá sem mæla en þá sem um er rætt.
Ríkisstjórn Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins er með einn stærsta þingmeirihluta síðari ára á bak við sig. Ósjálfrátt leiðir maður hugann að þeim hættum sem okkur stafar af alræði meirihlutans. Eitt af fyrstu verkum ríkisstjórnarflokkanna var að skerða ræðutíma þingmanna á Alþingi þvert á andstöðu stærsta stjórnarandstöðuflokksins. Umræðan í dagblöðum og ríkisfjölmiðlum var sorgleg og bar því miður vott bæði um ítök meirihlutans í fjölmiðlum og lélega blaðamennsku. Þar var sjónum beint frá mikilvægi þess að skoðanir minnihutans eigi sem greiðastan aðgang að eyrum meirihlutans. Þess í stað var einblínt á málþóf. En málþóf - sem er afar sjaldgæft - er jafnframt mikilvægt aðhaldstæki minnihlutaflokka í þingstörfum víða um heim. Lýðræði snýst sem sé ekki eingöngu um að framkvæma vilja meirihlutans, heldur líka um að koma í veg fyrir að minnhlutinn sé kúgaður.
Efni þessarar greinar tengist kaflanum „Völdin til fólksins“ í stefnuyfirlýsingu Ungra vinstri-grænna