Sjálfbær þróun í þágu samtíðar og framtíðar
Hugtakið „Sjálfbær þróun“ kom fyrst fram árið 1987 í Brundtland-skýrslunni sem hét „Our common future“ frá forseta nefndarinnar sem skrifaði skýrsluna, og var þáverandi forsætisráðherra Noregs, Gro Harlem Brundtland.
Í stuttu máli ræðir um þróun sem fullnægir þörfum samtíðarinnar án skerðingar á möguleikum komandi kynslóða til að fullnægja sínum þörfum. Sjálfbær þróun er ekki jafnvægisástand heldur breytingaraðgerð, sem miðar að því að nýting auðlindana, stjórnun fjárfestinga, tækniþróun og breytingar á stjórnkerfum aðlagi sig að þörfum nútíðarinnar og framtíðarinnar. Meginhugmyndin er tvíþætt;
1. Að ganga ekki óhóflega á forða náttúrunnar (höfuðstólinn) heldur nýta auðlindir hennar á hófsaman hátt og þá helst þannig að þær nái að endurnýja sig
2. Að náttúruauðlindir skuli ekki nýttar þannig að af hljótist mengun eða að umhverfinu sé spillt á annan hátt.
Árið 1992 stóðu Sameinuðu þjóðirnar fyrir leiðtogafundi í Rio de Janero undir heitinu „Ráðstefna um umhverfi og þróun“. Hann er einn stærsti fundur sem alþjóðasamfélagið hefur staðið fyrir og skilaði tímamótasamþykktum og samningum á borð við Ríóyfirlýsinguna um umhverfi og þróun, Áætlun 21, Meginreglur fyrir skógrækt, Rammasamning um loftslagsbreytingar og Samning um líffræðilega fjölbreytni.
Ríóyfirlýsingin inniheldur fjölmargar meginreglur í umhverfismálum. Þær helstu er varúðarreglan og mengunarbótareglan. Sú fyrri kveður á um að þegar vísindaleg óvissa sé til staðar um afleiðingar framkvæmda fyrir umhverfið, skuli náttúran njóta vafans en sú seinni að mengunarvaldur beri kostnað vegna þess tjóns sem af hlýst.
Dagskrá 21 er framkvæmdaáætlun eða leiðarvísir fyrir ríkisstjórnir þ.s tekið er á efnahagslegum þáttum, félagslegum þáttum og umhverfis- og auðlindastjórnun. Áætlunin er ekki bindandi eins og alþjóðlegir samningar en hefur pólitískt vægi. Þá hafa fjölmörg ríki útfært áætlunina á landsvísu og á sveitarstjórnarstiginu.
Meginreglur fyrir skógrækt er samþykkt sem var lögð fram sem bráðabirgðamálamiðlun þ.s. ekki náðist samkomulag um texta fyrir alþjóðlegan samning um skóga heimsins.
Tveir bindandi samningar voru samþykktir í Ríó: Rammasamningur um loftslagsbreytingar og Samningur um líffræðilega fjölbreytni.
Árið 1997 var skrifað undir Kyótóbókunina eða markmið varðandi útblástur gróðurhúsalofttegunda og sett ákveðin tímamörk til að ná þeim markmiðum.
Árið 2002 voru tíu ár liðin frá Ríófundinum og því var efnt til annars leiðtogafundar í Jóhannesarborg undir yfirskriftinni „Sjálfbær þróun“. Þar var rætt hvernig bæri að efna Dagskrá 21 og aðrar samþykktir Ríófundarins. Áhersluatriðin voru útrýming fátæktar, aðgangur að hreinu vatni, sjálfbær framleiðsla og neysla, notkun endurnýjanlegra auðlinda og framleiðsla á umhverfisvænum efnum.
Satt best að segja, hefur Ríó-fundurinn ekki skilað þeim árangri sem til var ætlast og samþykktum fundarins hefur ekki verið fylgt skilmerkilega. Íslendingar tilheyra þeim hópi þjóða sem auðveldast eiga með að framfylgja þessum samþykktum og ættu að vera öðrum þjóðum fyrirmynd í þeim efnum. Við þurfum að taka ábyrgð á gjörðum okkar og hugsa hnattrænt, bæði fyrir samtíðina og framtíðina.