Ég er karlmaður, ekki fífl!
Ég heiti Elías Jón og ég er karlmaður. Þrátt fyrir það vil ég ekki láta gera mér upp skoðanir, gildismat eða skopskyn og ég læt ekki aðra segja mér hvernig ég á að líta út! Það er ekki til neitt sem heitir karlmannlegt! Það er ekki til neitt sem heitir kvenlegt! Ég hafna staðalímyndum og ég hafna eðlishyggju!
Ég verð aldrei jafn móðgaður og mér jafn misboðið og þegar litið er á það sem sjálfsagðan og eðlilegan hlut að körlum finnist hitt og þetta - þeir allir settir á sama básinn. Þetta á til að mynda við um það þegar haldin eru karlakvöld því þá virðist það vera sjálfsagður hlutur að þar komi fram fatafella af gagnstæðu kyni. Það að taka það sem algildum sannleika að karlmönnum finnist það skemmtilegt að horfa á konu fækka fötum á almannafæri finnst mér vega að mér sem einstaklingi af karlkyni. Mér finnst það sár móðgun að gera ráð fyrir því að ég vilji hlutgera konur og líta á þær sem söluvörur.
Mér finnst það einnig vega að mér þegar vörur fyrir karlmenn eru auglýstar með með mynd af fáklæddri konu. Mér finnst það óþolandi að svona sé komið fram við mig. Ég er ekki heilalaus hálfviti sem hugsar með tittlingnum. Það er komið nóg. Ég vil að komið sé fram við mig af virðingu. Er það til of mikils mælst að hafa þá trú á mér að ég kaupi mér vöru af einhverri annarri ástæðu en þeirri að kynþokkafull og fáklædd kona auglýsi hana, þó ég sé karlmaður.
Fyrr í vetur fékk nærfataframleiðandi þann stein í höfuðið að sniðugt væri að láta konu auglýsa karlmannsnærbuxur. Til þess að auglýsa nærbuxurnar birtu þeir mynd af konu í karlmannsnærbuxum og engu öðru. Yfirskriftin var „Karlar vilja ekki horfa á hálfbera karla“. Hvort var verið að höfða til mín sem manneskju sem þarf á nærbuxum að halda eða manneskju sem þarf á kvenmanni að halda? Hvort var verið að reyna að selja nærbuxur eða konu? Hafi tilgangurinn verið að selja nærbuxur þá mistókst það hrapalega enda gefur auglýsing sem þessi mér ekki neina hugmynd um það hvernig þær myndu fara mér. Þessi auglýsing sýndi mér aftur á móti að auglýsandinn bar hvorki virðingu fyrir mér né konum.
Þetta finnst mér vera skýrt dæmi um það þegar gert er ráð fyrir að við karlmenn séum heilalausir. Þetta er aðeins ein birtingamynd þeirra staðalímynda sem viðhaldið er í samfélaginu. Þessar staðalímyndir halda fólki niðri. Þær neyða karlmenn sem ekki treysta sér til að ganga gegn straumnum til þess að hlægja af lélegum karlremdubröndurum eða þykjast hafa gaman af strípidansi á karlakvöldum. Í gegnum staðalímyndir er okkur karlmönnum gerðar upp skoðanir. Þær búa til einhvern algildan sannleika sem við förum á endanum að trúa sjálfir án þess að hafa nokkurntíman samþykkt hann.
Oftast er talað um staðalímyndir kvenna og hversu skaðlegar þær geta verið. Staðalímyndir karla birtast á annan hátt en eru engu að síður jafn skaðlegar. Til þess að við getum náð jafnrétti milli kynjanna verðum við að leyfa fólki, körlum og konum, að stíga út úr staðalímyndunum. Hver og einn einstaklingur á að fá að njóta sín á sinn hátt, þroska sína eigin hæfileika og fara sína eigin leið í lífinu.
Elías Jón Guðjónsson