Þegar stórt er spurt
Hvenær ætla gyðingar og múslimar að hætta að berjast í Palestínu? Þetta er spurning sem við höfum líklega flest spurt okkur að. Fréttaflutningurinn af hörmungum þessa heimshluta heldur áfram á hverjum degi og aldrei virðist ætla að mjakast í samningsátt. Við erum ringluð, við þekkjum málið ekki neitt sérstaklega vel og við höfum engin svör við þessarri áleitnu spurningu.
Í vetur fékk ég tækifæri til að kynnast brottflutnum Palestínumönnum og spyrja þá þessarar spurningar. Sjálf var ég þá komin á þá skoðun að besta lausnin væri að aðskilja ríkin tvö og láta þar við sitja. Langflestir viðmælanda minna voru þó sammála um að það myndi ekki skila friði nema í tíu ár í það mesta, því svæði Palestínumanna yrði allaf svo miklu minna og fæðingartíðni þeirra margföld á við útungunartíðni ísraelska Jóns og ísraelsku Gunnu. Palestínumenn myndu sprengja utan af sér hina nýju Palestínu og fara að girnast strjábýlið hinu megin við múrinn. Að þessu sögðu heltist svartsýnin yfir flesta viðmælendur mína sem fullyrtu að stríðið myndi halda áfram út í hið óendanlega og þeir fengju aldrei að snúa til síns heima.
Tveir menntaðir Palestínumenn viðruðu þó sitthvora skoðunina við mig um lausn á vandanum. Sá fyrri var ungur eins og ég, arabi af annarri kynslóð og Bandaríkjamaður í húð og hár. Pabbi hans hafði búið í Jerúsalem árið 1948 og átti minningu frá upphafi stríðsins þegar faðir hans tilkynnti honum að nú væru nokkrir gyðingar orðnir vondir og á þeim þyrfti að passa sig. Þegar litli drengurinn, um sex ára gamall, spurði pabba sinn á móti hvernig væri hægt að vita hvort gyðingur væri vondur eða góður svaraði faðir hans með trega að því miður væri ekki hægt að greinar þar á milli.
Drengurinn þessi fluttist síðan til Bandaríkjanna og eignaðist kunningja minn sem á enn fjölskyldu í Palestínu og fer þangað oft. Hann var á þeim buxunum að eina leiðin til friðar væri að búa til eitt ríki sem allir ættu saman. Þetta yrði fallegasta land í heimi, sannkölluð vagga heimsmenningarinnar og ríkt af öllum hugsanlegum auðlindum. Að mati þessa manns voru fyrstu skrefin einföld. Bæði Ísraelar og Palestínumenn ættu að gefa út yfirlýsingu um að þeir væru tilbúnir að gefa upp nöfn ríkja sinna og trúarbragðatengs, þannig að fallega ríkið myndi hvorki heita Ísrael né Palestína. Þaðan yrði leiðin til friðar stutt og einföld.
Hin hugmyndin sem ég heyrði hljómar um það bil eins langt frá þessarri og hugsast getur. Hana viðraði heldri maður sem var ferðafélagi minn frá Beirút til Damaskus. Sá hafði verið heppinn þegar stríðið hófst og átti fjölskyldu í Líbanon. Þannig fékk fjölskyldan vegabréf, munaðarvöru á meðal Palestínufólks, og notaði það til að komast til Þýskalands þar sem hún settist að.
Þessi Þjóðverji á besta aldri sagði blákalt með bros á vör að svarið við "gyðingavandamálinu" væri eyðing Ísraelsíkis. Að hans mati var vandamálið Ísraelana, þeir kæmu fram við Palestínumenn eins og hunda og hefðu sýnt í tugi ára að orðið samningsvilji væri einfaldlega ekki til í stofnanahebresku. Nú væru arabarnir að eflast, menntast, agast og því væri ekki langt að bíða að þeir grípi til vopna og rústa ?þessu helvítis gyðingaríki? í eitt skipti fyrir öll.
Mennirnir tveir kynna tvær mismunandi leiðir til friðar, einn treystir ástinni en hinn lítur til haturs og vopna. Þó má segja að þeir hafi nákvæmlega sama markmið þó leiðirnar séu öðruvísi. Nefnilega að friður komist ekki á í Mið-Austurlöndum nema að ríki gyðinga verði lagt niður.