Leysum umferðarhnútinn
Gatnakerfi Reykjavíkurborgar er sprungið. Þetta vita allir sem hafa verið í bíl á einhverri af aðalsamgönguæðum borgarinnar á álagstímum. Allir virðast vera á eitt sáttir um að margt þurfi að gerast í samgöngumálum borgarinnar, ekki einungis til að umferðin geti gengið hraðar fyrir sig, heldur einnig til að draga úr slysahættu.
Lausnirnar sem borgarbúum er boðið upp á snúast aðallega um að byggja mislæg gatnamót víðsvegar um borgina, og hleypur kostnaður við slíkar framkvæmdir oft á milljörðum íslenskra króna. Mislæg gatnamót eru lausn sem byggist á því að auðvelda umferð einkabíla um götur borgarinnar. Spurningin er hvort ekki væri úr vegi að leggja meiri áherslu á að efla aðrar leiðir sem fólk hefur til að komast á milli staða.
Ánægjulegt er að fylgjast með þeirri vakningu sem orðið hefur í umræðum um almenningssamgöngur og ýmsar góðar hugmyndir hafa komið upp á síðustu vikum til að efla almenningssamgangnakerfið. Meðal annars hefur verið talað um að koma upp léttlestakerfi í borginni og bjóða framhaldsskólanemum í strætó án greiðslu. En er ekki komið nóg af því að koma með góðar hugmyndir og kominn tími til að hrinda þeim í framkvæmd?
Kostir þess að hafa góðar almenningssamgöngur í borginni eru mjög augljósir. Fyrst ber að nefna umhverfislegan ávinning, en mengun sökum einkabíla er stórt umhverfisvandamál. Færri einkabílar draga líka úr álagi á vegakerfið og um leið kemst fólk hraðar og örugglegar á milli staða. Með minni umferð er einnig hægt að draga úr framkvæmdum, ekki einungis stórframkvæmdum eins og mislægum gatnamótum, heldur reglulegu viðhaldi á gatnakerfinu sem er mjög kostnaðarsamt fyrir samfélagið.
Auðvitað er líka dýrt að reka góðar almenningsamgöngur. Höfuðborgarsvæðið er ekki ákjósanlegasti staðurinn til að koma upp ódýru kerfi vegna þess hve dreifð byggðin er og strjál. Þetta eru samt bara umhverfisskilyrði og við verðum að bíta í það súra epli að þau eru okkur ekki hagstæð. Við þurfum að eyða meiri peningum í hlýjar úlpur og ullarvettlinga en Ítalir, og við verðum bara að leggja hlutfallslega meira fé á íbúa í gott almenningssamgangnakerfi í höfuðborginni okkar en Englendingar.
Margir halda því fram að þótt almenningssamgöngur væru auðveldari, skilvirkari og ódýrari myndu Íslendingar ekki nýta sér þær, einfaldlega vegna þess að við nennum ekki að ganga út í strætóskýli í vondu veðri til að bíða eftir strætó. Þannig er ljóst að mikið vantar upp á hugarfar gagnvart almenningssamgöngum á Íslandi. Það er hins vegar ekki ástæða til að leggja árar í bát, heldur þvert á móti ástæða til að blása til stórsóknar. Bættar almenningssamgöngur eru verk sem þarf að vinna og allir hagnast af.