Menning kostar
Á laugardagskvöldið blómstraði menning í Reykjavík sem aldrei fyrr. Hin árlega menningarnótt kryddaði daglegt amstur höfðuðborgarbúa og óhætt segja að langflestir hafi haft gagn og gaman af þessari menningargjöf borgarinnar.
Því miður er þó ekki hægt að segja að sama sólskinið skíni á ýmsa aðra þætti í menningarmálum landsmanna. Ekki er langt síðan að Ríkisútvarpið óskaði eftir að draga sig út úr rekstri Sinfóníuhljómsveitar Íslands og í vikunni sendi borgarráð frá sér ályktun um að Reykjavíkurborg óskaði þess að hætta þátttöku í fjármögnun hljómsveitarinnar. Þessar fréttir koma eins og enn ein fjölin í líkkistu tónlistarmenningar á Íslandi, en meðal annars hafa sveitarfélögin og ríkið nú um nokkurt skeið deilt um hver eigi að greiða fyrir tónlistarnám á framhaldsstigi og enn er tónlistarhúsið langþráða órisið.
Ekki er hægt að segja að myndarlega hafi verið staðið að starfi Sinfóníuhljómsveitar Íslands undanfarin ár. Það er engin tilviljun að yfirgnæfandi meirihluti hljóðfæraleikara hljómsveitarinnar vinnur fullt starf sem kennarar við tónlistarskóla, þar sem launin fyrir að vera hljóðfæraleikari í sinfóníunni nægja vart fyrir viðhaldi áhljóðfærunum, svo ekki sé nú minnst á þak yfir höfuðið. Það er því ekki laust við að mönnum fallist hendur þegar baráttan er hætt að snúast um mannsæmandi laun og viðunandi vinnuaðstæður og er allt í einu farin að snúast um að halda lífi í hljómsveitinni.
Ljóst er að íslenskt tónlistarlíf lifir ekki af dauða Sinfóníuhljómsveitar Íslands. Hingað til hefur hljómsveitin veitt ákveðið atvinnuöryggi fyrir hæfa tónlistarflytjendur, þar sem tónlistaruppákomur eru misvel sóttar og erfitt að hafa lífsviðurværi sitt af því að stunda sjálfstætt tónleikahald. Ef þetta atvinnuöryggi væri tekið í burtu er erfitt að ímynda sér að tónlistarmenntun gæti þrifist hérna. Allir þurfa að hafa eitthvað til að stefna að, og þótt sumum finnist erfitt að ímynda sér það þá er æðsti draumur margra tónelskra barna að fá að spila í Sinfóníuhljómsveit Íslands.
Það má líka ekki gleyma því að brotthvarf sinfóníuhljómsveitarinnar af sjónarsviðinu myndi hafa langtímaáhrif inn í þann geira tónlistarinnar sem mest ber á í dag. Stór hluti þeirra tónlistarmanna sem hafa lifibrauð sitt af dægurtónlist hafa hlotið menntun í sígildri tónlist einhvern tímann á ævinni og nýta sér hana án efa til að semja og leika dægurlögin okkar.
Greinilegt er að endurskoða þarf rekstur Sinfóníuhljómsveitar Íslands eins og ýmsa aðra þætti í tónlistarlífi hér á landi. Vel er hægt að skilja að Reykjavíkurborg og Ríkisútvarpið vilji komast út úr rekstri hljómsveitarinnar og þeim kostnaði sem honum fylgir. Eðlilegast væri að sjálfsögðu að ríkið myndi standa undir kostnaði við Sinfóníuhljómsveit Íslands því hún er, eins og nafnið gefur til kynna, hljómsveit allra landsmanna, ekki sérstaklega hljómsveit Reykvíkinga og Seltirninga.
Til að tónlistarmennig á Íslandi geti blómstrað eins og hún hefur alla burði til verður ríkið ekki einungis að halda lífi í Sinfóníuhljómsveit Íslands heldur ber því skylda til þess að efla hana enn frekar með því að leggja meiri fjármuni í reksturinn. Þeir fjármunir myndu fyrst og fremst vera nýttir í að bæta aðstöðu hljómsveitarinnar og að borga hljóðfæraleikurum mannsæmandi laun. Það væri þá fyrsta skrefið í átt að réttlæti fyrir tónlistarmenn, en næstu skref gætu til dæmis falið í sér aukið vægi tónlistarmenntunar í almenna skólakerfinu, aukna virðingu fyrir tónlistarnámi almennt og gera fólki auðveldara fyrir að fjárfesta í hljóðfærum, til dæmis með því að afnema skatta á hljóðfæri eins og tíðkast á öðrum vinnutækjum.
Eitt er víst: af nógu er að taka.